Xét nghiệm máu lắng ESR hay đo tốc độ lắng hồng cầu, là xét nghiệm giúp bác sĩ phát hiện tình trạng bất thường có liên quan đến phản ứng viêm của cơ thể.

*
Xét nghiệm máu lắng ESR

1. Xét Nghiệm Máu Lắng ESR Là Gì?

Xét nghiệm máu lắng ESR hay còn gọi là xét nghiệm tốc độ máu lắng, tốc độ lắng hồng cầu (Erythrocyte Sedimentation Rate – ESR).

Bạn đang xem: Erythrocyte sedimentation rate là gì

Đối với xét nghiệm này sẽ được thực hiện bằng cách đưa máu đã được chống đông (thường là EDTA) vào bên trong của một cột thẳng đứng đã chuẩn bị trước để có thể đánh giá chiều cao cột huyết tương còn lại sau thời gian 1 giờ.

Chiều cao của cột huyết tương này sẽ được biểu thị ở dạng mm và sẽ phản ánh được tốc độ lắng hồng cầu. Do các protein này thay đổi trong máu sẽ dẫn đến tình trạng hồng cầu có sự kết tủa khác nhau.


*
Thông tin về xét nghiệm máu lắng ESR

Nếu như tế bào hồng cầu lắng càng nhanh thì cũng có nghĩa là tốc độ kết tụ sẽ càng nhanh, hiện tượng này sẽ chỉ ra tình trạng viêm và hoại tử.

Cũng chính vì nguyên nhân này mà xét nghiệm máu lắng ESR về mặt lâm sàng không đặc hiệu trong bệnh lý nào. Vì thông qua kết quả xét nghiệm chỉ phản ánh sự hiện diện của tế bào hồng cầu viêm, mà không thể xác định được vị trí và nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng viêm.

Để có thể chẩn đoán chính xác tình trạng bệnh, thì dựa vào kết quả này, bác sĩ sẽ chỉ định thêm những xét nghiệm máu khác có độ đặc hiệu cao hơn.

2. Xét Nghiệm Máu Lắng Để Làm Gì?

Xét nghiệm máu lắng để làm gì? Đây chính là thắc mắc của rất nhiều người khi tìm hiểu về xét nghiệm này không có độ đặc hiệu cho bệnh lý cụ thể nào.

Khi tốc độ lắng máu tăng cao, rất có khả năng gặp trong những trường hợp bệnh nhân bị nhiễm trùng tiết niệu, nhiễm trùng phổi, mắc hội chứng viêm không do nhiễm trùng, hay những bệnh ung thư hoặc cũng có thể là khi có những tổn thương hoại tử mô, người bệnh bị viêm động mạch thái dương thì theo đó tốc độ lắng hồng cầu thường rất cao.


*
Xét nghiệm máu lắng gợi ý những phản ứng viêm như nhiễm trùng phổi

Nhờ vào xét nghiệm máu lắng sẽ giúp bác sĩ theo dõi tiến triển của bệnh lý dựa trên nguyên nhân đã xác định được, ví dụ như theo dõi tình trạng bệnh nhân bị nhiễm trùng đang dùng kháng sinh để điều trị hoặc bệnh tự miễn đang dùng corticoid điều trị.

Khi theo dõi giá trị tốc độ lắng hồng cầu càng giảm theo thời gian thì cũng có nghĩa là tình trạng bệnh và nguyên nhân bệnh của người bệnh đang có dấu hiệu tích cực, bệnh đang dần được cải thiện và ngược lại khi giá trị tốc độ lắng hồng cầu vẫn tăng cao, không thuyên giảm thì bệnh đang có diễn biến xấu.

Xét nghiệm tốc độ lắng máu cũng được bác sĩ chỉ định nhằm theo dõi tình trạng viêm nhiễm và một số bệnh lý ác tính điển hình như sốt thấp cấp, nhồi máu cơ tim cấp...

Có một số trường hợp để theo dõi bệnh lý xác định như bệnh tự miễn đang điều trị bằng corticoid hay dùng kháng sinh điều trị trong bệnh nhiễm trùng thì xét nghiệm tốc độ lắng máu cũng được bác sĩ chỉ định.

Bên cạnh đó, khi mắc bệnh đau xương cơ do thấp cũng cần phải theo dõi tốc độ lắng hồng cầu theo định kỳ nhờ vào xét nghiệm ESR để bác sĩ có thể quyết định được liều prednisolon phù hợp cho người bệnh.

3. Những Trường Hợp Cần Tiến Hành Xét Nghiệm Máu Lắng ESR

Xét nghiệm máu lắng ESR được chỉ định trong trường hợp nào? Đối với những bệnh nhân bị đau khớp, thấp tim, lên cơn sốt, ung thư, mắc bệnh lupus ban đỏ hệ thống và những bệnh lý viêm đường tiêu hoá thường được bác sĩ chỉ định xét nghiệm này để kiểm tra.

Chống chỉ định: Xét nghiệm này không có chống chỉ định. Tuy nhiên, bạn cần nghe theo sự tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.

Khi có những triệu chứng dưới đây, bạn nên dành thời gian đến bệnh viện kiểm tra, cân nhắc việc tiến hành xét nghiệm máu lắng như sau:

Xuất hiện những cơn đau khớp hoặc cứng khớp kéo dài gây ảnh hưởng đến sinh hoạt.


*
Đau khớp kéo dài có thể cần xét nghiệm tốc độ lắng máu ESR kiểm tra
Bị nhức đầu, nhất là trong trường hợp nhức đầu kèm theo đau vùng vai.Sụt cân bất thường.Bị đau vùng cổ, vai và hông.Có những triệu chứng liên quan đến đường tiêu hoá như: Tiêu chảy, trong phân lẫn máu, sốt, đau bụng bất thường.

4. Quy Trình Xét Nghiệm Máu Lắng

Xét nghiệm tốc độ máu lắng ESR là xét nghiệm tương đối đơn giản, người bệnh cũng không cần phải chuẩn bị gì quá đặc biệt và không cần nhịn ăn trước khi xét nghiệm.

Tuy nhiên, nếu bạn đang sử dụng thuốc điều trị, kể cả thực phẩm chức năng, cần chủ động thông báo đến bác sĩ trước khi xét nghiệm, vì một số loại thuốc có thể khiến kết quả bị ảnh hưởng.

Đối với phụ nữ mang thai hoặc đang trong ngày có kinh nguyệt, cũng cần thông báo với bác sĩ về thông tin này.

Xét nghiệm máu lắng ESR cần sử dụng mẫu máu tĩnh mạch trên cánh tay của bệnh nhân. Quy trình sẽ tiến hành theo các bước sau:

Dùng băng bông và cồn y tế để sát trùng tại vị trí lấy máu.

Sử dụng dây garo để buộc vào cánh tay bệnh nhân giúp duy trì áp lực và hạn chế lượng máu lưu thông qua tĩnh mạch, khiến cho vị trí lấy máu sẽ căng phồng lên do máu bị ứ lại. Việc này sẽ giúp quá trình đâm kim vào tĩnh mạch dễ dàng hơn.


*
Tìm hiểu quy trình xét nghiệm máu lắng ESR
​​​​​​​Tiếp đến, y tá hoặc bác sĩ sẽ dùng kim y tế để đâm vào vị trí tĩnh mạch đã xác định trước để rút một lượng máu vừa đủ.Sau đó sẽ gỡ dây garo để máu có thể tuần hoàn trở lại và rút kim ra rồi khử trùng vết tiêm, dán băng cá nhân hoặc dùng bông băng đè với lực vừa phải giúp cầm máu.

Mẫu máu đã thu được cần bảo quản trong lọ xilanh hay lọ thuỷ tinh đã được sát trùng. Cần phải đựng mẫu máu này trong ống chứa chất chống đông để tránh tình trạng hình thành các cục máu đông rồi để yên trên giá trong thời gian từ 1-2 giờ cho hồng cầu lắng xuống.

Cuối cùng, nhân viên y tế sẽ đo chiều cao tính từ phần trên ống là huyết tương màu vàng để tính ra được kết quả tốc độ lắng máu (mm/hr).

5. Phương Pháp Xét Nghiệm Hồng Cầu

Để đo tốc độ lắng hồng cầu sẽ dựa vào 2 phương pháp là Wintrobe và Westergren, cụ thể như sau:

Phương pháp Westergren: Đối với phương pháp này, mẫu máu xét nghiệm của bệnh nhân sẽ được cho vào ống lắng Westergren-Katz, đợi đến khi nào mức máu đạt đến 200 milimet. Những ống này sẽ được lưu trữ theo chiều dọc và giữ yên vị trí ở nhiệt độ phòng trong thời gian 1 giờ.


*
Phương pháp xét nghiệm máu lắng ESR

Tiếp đến, khoảng cách giữa đỉnh của hỗn hợp máu và đỉnh của phần hồng cầu lắng đọng sẽ được đo lại để xem kết quả là bao nhiêu. Đây là phương pháp được sử dụng nhiều do kết quả cho độ tin cậy cao.

Phương pháp Wintrobe: Cũng tương tự như phương pháp Westergren, chỉ khác là ống lắng được sử dụng ở đây mỏng hơn và có chiều dài là 100mm. Vì nhược điểm của phương pháp Wintrobe kém nhạy hơn so với Westergren nên ít được phổ biến hơn.

6. Giá Trị Bình Thường Của Xét Nghiệm Máu Lắng

Chỉ số xét nghiệm esr như thế nào là bình thường? Giá trị bình thường của xét nghiệm máu lắng sẽ phụ thuộc vào giới tính, độ tuổi cụ thể như sau:

Đối với nam giới:

Dưới 50 tuổi: Tốc độ máu lắng bình thường 15mm/1h.Trên 50 tuổi: Tốc độ máu lắng bình thường 20mm/1h.

Đối với nữ giới:

Dưới 50 tuổi: Tốc độ lắng máu bình thường 20mm/1h.Trên 50 tuổi: Những tháng cuối của thai kỳ và thời gian sau khi sinh: Thời gian hành kinh: Tốc độ lắng máu bình thường

Đối với phụ nữ vào tháng cuối của thai kỳ thì tốc độ lắng hồng cầu có thể tăng nhẹ khi bước vào tháng thứ 3 rồi bắt trở về mức bình thường từ 1 tháng sau khi sinh.

Đối với trẻ em:

Trẻ nhỏ: Tốc độ lắng máu bình thường từ 3 – 13 mm/1h.Trẻ sơ sinh: Tốc độ lắng máu bình thường từ 0 – 2 mm/1h.

7. Nguyên Nhân Tăng Tốc Độ Lắng Máu Hồng Cầu

Tốc độ lắng máu hồng cầu không đặc hiệu với bệnh lý cụ thể nào, nhưng đây lại là thông tin quan trọng giúp bác sĩ kiểm tra được tình hình sức khoẻ của người bệnh. Nếu kết quả xét nghiệm máu lắng tăng, bác sĩ có thể xem xét để khoanh vùng, tìm ra nguyên nhân như sau:

Các bệnh lý do xuất hiện khối u và ung thư như đa u tuỷ xương, u lympho.Nhiễm trùng do vi khuẩn: Tình trạng nhiễm trùng cấp tính như viêm ruột thừa, viêm phổi hay mạn tính trong bệnh viêm xương, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, lao, áp-xe.Các phản ứng viêm mạn tính điển hình là: Viêm đa khớp mạn tính tiến triển, bệnh Horton, bệnh Crohn, đau xơ cơ do thấp...Nhiễm nấm hay ký sinh trùng.

Nhồi máu cơ tim cấp.


*
Những nguyên nhân khiến tốc độ máu lắng ESR tăng cao
​​​​​​​Người bị thiếu máu nặng.

Trong trường hợp tăng tốc độ lắng hồng cầu có đi kèm với tình trạng tăng bạch cầu sẽ là gợi ý những chẩn đoán như sau:

Có khối u hoại tử.Nhiễm vi khuẩn.Ô áp xe sâu.

Tăng tốc độ lắng hồng cầu không đi kèm với tình trạng tăng bạch cầu sẽ là gợi ý chẩn đoán như sau:

Viêm động mạch thái dương.Bệnh lý tự miễn.Tình trạng viêm mạn tính điển hình là viêm đa khớp dạng thấp.Bệnh lý khối u, u lympho.

Nguyên nhân giảm tốc độ lắng máu hồng cầu:

Những nguyên nhân gây giảm tốc độ lắng máu hồng cầu phổ biến là:

Thiếu hụt yếu tố V (Bệnh Owren – Ưa chảy máu).Suy tim sung huyết.Giảm albumin máu.Thiếu máu hồng cầu hình liềm.Bệnh đa hồng cầu nguyên phát.

Như vậy, xét nghiệm máu lắng ESR có ý nghĩa quan trọng, được xem là “tín hiệu báo động” chỉ dẫn hội chứng viêm đang hiện diện, mặc dù không thể chỉ ra nguyên nhân chính xác nhưng đây sẽ là gợi ý để bác sĩ tiếp tục đưa ra phương pháp chẩn đoán và điều trị thích hợp.

Về kết quả xét nghiệm ESR sẽ phụ thuộc vào từng đối tượng, độ tuổi, vì thế sau khi có kết quả bạn nên nhờ bác sĩ tư vấn và giải thích rõ hơn theo tình trạng sức khoẻ của mình.

Xem thêm: Sách Giáo Khoa Giải Bài Tập Sgk Giải Tích 12 Cơ Bản Chương 1 2 Cơ Bản

Trang này không thể và không chứa đựng thông tin tư vấn y khoa. Các nội dung này được cung cấp chỉ nhằm mục đích thông tin và tuyên truyền, không thay thế cho bất kỳ tư vấn y khoa nào. Theo đó, trước khi tiến hành bất kỳ hành động nào dựa trên thông tin này, vui lòng gặp nhân viên y tế phù hợp để được tư vấn.